Berlage Wanderwall
Amsterdam, 2025
Opdrachtgevers
V-fonds, Gemeente Amsterdam, Mondriaan Fonds
TiME Amsterdam, Indisch Herinneringscentrum, Liander, Dynamo, GVB, Nieuwe Instituut, Meet Berlage
Partners
Agenda
Meerstemmige erfgoedbeleving in de openbare ruimte
De Berlage Wanderwall is geïnspireerd op het vergeten reisdagboek Mijn Indische Reis (1923) van de befaamde bouwmeester Hendrik Petrus Berlage. In dit persoonlijke reisverslag, vol gedichten en prachtige schetsen, reflecteert hij op zijn bezoek aan toenmalige Nederlands-Indië. In zijn persoonlijke notities toont hij zich kritisch op het koloniale systeem en diep onder de indruk van de mensen, natuur en kunst op Java, Bali en Sumatra.
Nu, ruim honderd jaar later, pakken jonge makers met Indonesische en Molukse roots de microfoon. Hun werk verbindt street art, poëzie, muziek en illustratie en stelt vragen die nog altijd urgent zijn: Wie schrijft de geschiedenis, en wie blijft ongehoord? Hoe resoneert het koloniale verleden nog in ons dagelijks leven? Hoe kan kunst spreken waar de geschiedenis zwijgt? Hoe slaan we bruggen tussen mensen, in plaats van muren te bouwen?
De omgang met ons gedeelde verleden vraagt niet om zwijgen of polariseren, maar om ruimte voor kunst, dialoog en meerstemmigheid. Terwijl de discussie over koloniale standbeelden en straatnamen steeds feller gevoerd wordt, kiezen deze makers voor een alternatief: geen statisch eerbetoon, maar een levend gesprek in de openbare ruimte. Juist in Amsterdam-Zuid, ooit ontworpen door Berlage, vinden verleden en toekomst elkaar opnieuw.
Van dagboek naar dialoog
De Wanderwall is gemaakt door vijf jonge makers met Indonesische en Molukse roots. De kunstenaars hebben ieder hun eigen stem en discipline: Nicky Nahafahik (street art), Amara van der Elst (soundtrack: spoken word), Esmay Usmany (soundtrack: muziek & zang), Dido Drachman (illustratie: geïllustreerde wandelkaart), en Rizky Kalebos (urban influencer: video-tour).
Hun kunst is geworteld in een persoonlijke zoektocht naar identiteit: balancerend tussen twee werelden, met de koloniale geschiedenis als schaduw en spiegel. Hun individuele stemmen vloeien samen tot een kleurrijk geheel; een eigentijds Gesamtkunstwerk in de geest van Berlage, die architectuur altijd als een samenspel van kunsten zag. Zo ontstond deze kunstroute; een samenspel van verleden en toekomst, baksteen en beleving.
“‘t is alsof we een jazz-experiment doen met muziek en beeld. We reageren op elkaar.”
— Dido Drachman, illustrator, team Berlage Wanderwall
Baksteen, beeld en muziek
De Wanderwall-route telt vier murals op elektriciteitshuisjes op het IJselplein, de Amstelkade, het Victorieplein en de Vrijheidslaan. De murals vormen het fysieke anker van het project. Ze zijn - op basis van de verhaallijn - ontworpen door Nicky. Dido rijgt de murals aan elkaar als een wandelroute waarin de kunstwerken tot leven komen. Rizky’s ‘video-tour’ bestaat uit korte filmpjes waarin de hele route in context van de omgeving van Amsterdam Zuid wordt geplaatst. Amara en Esmay hebben de verhaallijn in de vorm van een spoken word/lied gecreëerd wat bij elk huisje middels een QR code te beluisteren is. Zo wordt de buurt een openluchtmuseum, waar de verhalen van vroeger en nu op straat te beleven zijn. Bekijk hiernaast alvast de muzikale laag gemaakt door Amara van der Elst en Esmay Usmany.
“Jullie hebben Berlage naar de 21e eeuw gebracht.”
— Vincent Bijlo, cabaretier, achterkleinzoon H.P. Berlage
De straat als gesprekstafel
Met het project beogen de makers ontmoeting tussen buurtbewoners te stimuleren en gesprekken over geschiedenis en de wijk zelf op gang te brengen. De reacties, variërend van esthetische bezwaren tot bredere vragen over erfgoed en zeggenschap over de publieke ruimte, vormen de kern van waar het project voor staat: De Wanderwall zoekt geen consensus, maar zichtbaarheid en dialoog.
De Berlage Wanderwall is ook een mooie kapstok om bewoners te activeren en gezamenlijk oplossingen te bedenken voor een onmiddellijk probleem op Victorieplein; een hoek van het plein waar door vuilnis, stank en wildplassen het plezier om te verpozen is verdwenen.... Bewoners zijn aan de slag gegaan met prikstokken en kwamen met suggesties; en nu liggen er kant en klare bouwstenen voor een plan waar Stadsdeel Amsterdam Zuid mee aan de slag kan!
“Zo prachtig wat jullie doen en zo’n mooi team, ik vind het een prachtig initiatief voor de buurt. Van grauw naar blauw.”
— Buurtbewoner IJselplein
Achter de schermen
Eindproduct
Ervaar de Berlage Wanderwall hier of ga naar Instagram
Download Berlage Wanderwall project summary
Foto’s van Marco Vet, Atheeq Qifthikar, Max Meijer en Tamika Horsten.
